Yonca

Açıklama

YONCA

Yonca çok önemli bir yem bitkisidir. Yemde aranan besin değerleri yoncada çok yoğun bir biçimde yer aldığı için dünya üzerinde en çok yetiştirilen yem bitkileri arasında yer alır. Yonca hayvan besleme işlemlerinde kuru ot olarak kullanılmaktadır. Son dönemde yonca silajı yapımı da yaygınlaşmaya başlamıştır. Bunun yanı sıra yoncanın un ve pelet formunda tüketime sunulduğu görülmektedir.

BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ

Yonca çok yıllık bir yem bitkisidir. Yonca bitkisi kök, sap, yaprak, çiçek, meyve ve tohumdan oluşur. Bu bitki kısımlarının başlıca özellikleri şunlardır: Yonca toprakta oldukça derine inebilen kazık kök sistemine sahip bir bitkidir. Fakat köklerde genellikle az dallanma görülür. Uygun şartlarda bitkinin kök uzunluğu 8-10 m kadar olmaktadır. Yoncanın etkili kök derinliği ise 1,2-1,8 metredir. Baklagil yem bitkilerinin genel özelliği olarak kökler üzerinde azot bakterilerini barındıran nodozite adı verilen şişkinlikler bulunmaktadır. Yoncanın sap kısmı genellikle nazik yapılıdır. Yoncada biçim zamanı geciktirilmez ise odunlaşma olayı pek görülmez. Yonca sapı dik yapılıdır ve boyu ortalama 50-80 cm arasında değişmektedir. Yonca yaprakları bileşik üçlü yaprak tipindedir. Yani üç adet yaprakçıktan meydana gelmiştir. Yonca çiçekleri genellikle menekşe veya pembe renklidir. Bazı çeşitlerde çiçek rengi, sarıdır. Yoncada çiçekler sapın uç kısımlarında yer alan yaprak koltuklarından çıkar.

EKİM ÖZELLİKLERİ

Yonca ekim makineleri (mibzer) ile sıraya veya serpme ekim yöntemi ile ekilmektedir. Mibzer ile yonca ekiminde yetiştirme şartları ve bölgelere göre değişmekle beraber ortalama sıra aralığı mesafesi 14-20 cm olmalıdır. Yonca bitkisi küçük tohumlara sahip olduğundan ağır yapılı topraklarda 1,5-2 cm, hafif yapılı topraklarda ise 2,5-3,5 cm derinliğe ekilmelidir. Aksi durumda tohum çimlenebilmesi için gereken su, oksijen ve sıcaklığı yeteri derecede karşılayamaz ve çimlenemez. Çimlense bile oksijen, sıcaklık ve tohumda depolanan yedek besin maddelerinin azlığından dolayı toprak yüzüne çıkamayıp ölürler. Birim alana atılacak tohum miktarı toprak ve iklim şartları, ekim yöntemi ve tohumun biyolojik değerlerine göre belirlenmelidir. Yonca ekimi mibzerle yapılacaksa 3-4 kg/da, serpme ekim yapılacaksa 4-5 kg/da tohum kullanılmalıdır. Yonca, bazı durumlarda arpa, buğday, yulaf veya yıllık buğdaygiller gibi hububatla karışık olarak ekilebilir. Bu durumda ekilecek tohum miktarı, üretimin amacına ve yalnız veya karışım halinde yetiştirilmesine göre değişmektedir. Tohum üretimi amacıyla ekim yapılacaksa kullanılacak tohum miktarı, ot üretimi amacıyla yapılacak ekime oranla daha az olmalıdır.

SULAMA İSTEKLERİ

Yonca su ihtiyacı fazla olan bir bitkidir. Yoncada verim sulama ile doğru orantılıdır. Yonca gelişme mevsimi uzun olan ve bir mevsimde birden fazla biçim veren bir bitkidir. Her biçimde fazla miktarda yeşil aksam meydana getirir ve hızlı büyür. İşte bu nedenlerden dolayı yonca bitkisinin yetişme süresince yağışı yetersiz olan yerlerde mutlaka sulanması gereklidir. Genel olarak yonca biçimden bir hafta önce ve biçimden bir hafta sonra olmak üzere her biçimde iki veya üç defa sulanmalıdır.

GÜBRELEME İSTEKLERİ

Yonca ekim sonrası en fazla fosfora ihtiyaç duymaktadır. Fosforlu gübreler yoncada kalitenin artmasına neden olmaktadır. Genel olarak her yıl sonbaharda 6-8 kg/da saf fosfor uygulaması yapılmalıdır Kimyasal gübrelerin yanında iyi yanmış ve küsküt tohumu içermeyen çiftlik gübresi 3-5 ton/da miktarında toprağa uygulanmalıdır. Yonca kendi azotunu üretme kabiliyetine sahip olsa da azotlu beslemeye iyi reaksiyon vermektedir.

HASTALIK VE ZARARLILARI

Yonca zararlısı olan yonca hortumlu böceği yılda bir kez döl vermekte olup ilkbaharda larva olarak zarar vermektedir. Ayrıca yonca biti takip edilerek zarar vermeye başladığında kimyasal ve kültürel mücadele yapılmalıdır. Mantar hastalıklar ile mücadelesi ise baklagillerdeki gibidir

HASAT

Yonca bitkisinde hasat (biçim) genel olarak bitkilerde 1/10 oranında çiçeklenme görüldüğünde yapılmalıdır. Biçim çiçeklenmenin 1/3 olduğu döneme kadar yapılabilir. Fakat biçimin geciktirilmesi kartlaşmaya ve ot kalitesinin düşmesine neden olur. Yoncada 1/10 çiçeklenme döneminde yapılacak biçim bitkide yaprak oranının en yüksek olduğu zamandır.