Tritikale

Açıklama

TRİTİKALE

Tritikale buğday ve çavdarın bileşimi ile elde edilmiş olan, buğdayın verim yüksekliğini ve tahıl kalitesi ile çavdarın hastalıklara ve toprak özellikleri de dahil olmak üzere çevre koşullarına dayanıklılığını birleştiren bir yem bitkisidir. Yüksek genetik özellikler içeren bitki kaba yem, saman ve tahıl olarak kullanılabilir.

BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ

Bitkisel özellikleri yönünden tritikale boyu uzun, sağlam sap özelliğine sahip olması nedeniyle yatmaya karşı oldukça dayanıklıdır. Yeşil aksamı çok hacimli ve kuvvetli kardeşlenmesi buğdaya göre az, başakları buğday ve çavdara göre uzun, iri ve dolgundur. Ekmeklik buğday çeşitlerinden bir hafta önce çiçeklenir. Fakat dane doldurma süresi daha uzundur. Hasatta geç kalınmadıkça dane dökme sorunuyla karşılaşılmamaktadır.

EKİM ÖZELLİKLERİ

Tritikalede tohum yatağı hazırlığı buğday bitkisinde olduğu gibidir. Tarlada 10-12 cm derinliğinde işlenmiş bir tohum yatağı oluşturulur yüzeyi düzgün hale getirilerek normal hububat mibzeri ile 5-6 cm derinliğe ekim yapılır. Dekara 22-25 kg tohum yeterli olmaktadır. Ekim öncesi tohum selektörden geçirilmeli, sürme ve rastığa karşı sistemik toz ilaçlarla ilaçlanmalıdır.

SULAMA İSTEKLERİ

Arpa buğday sulama isteklerinin aynısı tritikale içinde geçerlidir.

GÜBRELEME İSTEKLERİ

Tritikale yetiştiriciliğinde ekonomik ürün alabilmek için dekara saf olarak 8 kg/da azot, 6 kg/da fosfor vermek gerekmektedir. Sonbaharda ekimle birlikte 20 kg/da DAP gübresi, ilkbahar yağışları geçmeden de 18-22 kg/da %33’lük Amonyum Nitrat gübresi veya biraz daha fazla amonyum sülfat gübresi iki parçada uygulama önerilir.

HASTALIK VE ZARARLILARI

Tritikale yapılan gözlemler sonucu tritikale külleme, paslar, adi sürme, rastıklar, göçerten, kök çürükleri, tahıl kist nematodu, buğday sap sineği, bazı afit ve virüsler gibi hastalık ve zararlılara karşı yeterli düzeyde dayanıklı olduğu görülmüştür. Ancak oldukça zarar gördüğü hastalıklardan birisi ak başak zararıdır. Bu hastalık %100’e varabilen zararlara neden olabilmektedir. Tritikale göz lekesi hastalığına karşı zayıftır. Ayrıca serin ve nemli yerlerde görülen önemli bir hastalığı da çavdar mahmuzudur. Fakat tritikale bu hastalığa çavdara göre daha dayanıklıdır.

HASAT

Yapılan bir çalışmada yeşil ot olarak dekara 1540-1850 kg verim alındığı görülmüştür. Ayrıca tuzlu, bor fazlalığı ve mikro besin maddesi eksikliği görülen, bazı hastalıkların görüldüğü tarım arazilerinde buğday ve arpa 200-250 kg/da dane ürün verirken tritikale 400-500 kg/da dane ürün verebilmiştir. Normal şartlarda tritikaleden 250-970 kg/da arasında dane ürün alınabilmektedir. Ancak ülkemizde dekara 1000 kg üzerine çıkılan yerler bulunmaktadır.