Soya Fasulyesi

Açıklama

SOYA FASULYESİ

Dünyayı besleyen 5-6 önemli bitkisel üründen birisi olan soyanın, yağı çıkarıldıktan sonra kalan unu ya da küspesi çok besleyici olup, proteince çok zengindir. Bu özelliğinden dolayı gıda sanayisinde bolca kullanılır. Soya tohumlarında % 40-45 oranında protein, % 18-20 oranında da yağ bulunur. Dünya’da en fazla üretilen ve tüketilen yağ soya yağı, yem sanayisinde en fazla kullanılan hammadde ise soya küspesidir. Bir baklagil bitkisi olarak soya, toprağa azot kazandırarak, kendisinden sonra ekilecek olan ürünlerde verimi arttırır ve gübre tasarrufu sağlar. Ekim nöbeti için en uygun bitkilerden birisidir.

BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ

Soya kazık köklü bir bitkidir ve ana köke bağlı olarak ayrıca kuvvetli bir saçak kök sistemine de sahiptir. Genellikle 60-70 cm. derinlikte yoğunlaşırlar. Çeşide ve bitki boyuna göre değişmek üzere 10-15 boğumdan oluşan soya sapları dik ve sert yapıda olup, üzeri sık tüylerle kaplıdır. Bitki boyu; çeşide, ekim zamanına ve bakım şartlarına bağlı olarak 60-150 cm. arasında değişebilir. Soya seyrek ekilince daha fazla dallanır. Erkenci çeşitler daha kısa boylu ve az yapraklı, geççiler ise daha uzun ve bol yapraklıdır. Soya yaprakları 3 yaprakçıktan oluşan bileşik yaprak biçimindedir. Erkenci çeşitlerden geççilere doğru yaprak iriliği artar. Yaprakların üzeri çeşitlere göre değişen renklerde ve sık tüylerle kaplıdır. Yaprak koltuklarında 3-15 adet arasında değişen sayıda, kısa saplı çiçekler bir arada bulunur. 3-5 cm. uzunlukta ve 1 cm. kalınlıkta olan soya baklaları, hafif boğumlu ve tüylü olup, içlerinde genellikle 2-4 tohum bulunur. Yeşil renkli baklalar olgunlaşma döneminde sarı ya da kahverengiye dönüşür. Soya tohumları yassı ya da yuvarlak şekillidir. Tohum kabuğu rengi ise sarı veya kahverenginin değişik tonlarındadır.

EKİM ÖZELLİKLERİ

Tarla sonbaharda 20-25 cm derinlikte pullukla sürülür. Bazı mantar hastalıklarının etkisini azaltmak için, toprağı derinden işleyerek havalandırmak yararlı olmaktadır. Soya ana ürün olarak, toprak sıcaklığının 12-13° C’yi bulduğu zamandan itibaren ekilebilir. Soyada ekim mibzerle yapılır ekilişlerde dekara 10-12 kg, tohumluk kullanımı yeterlidir. Bu miktarlarda tohum iriliği de etkilidir ve iri tohumların ekim miktarı doğal olarak daha fazla olur. Sıra arası 45 cm.( mekanizasyon şartları uygunsa daha dar da tutulabilir), sıra üzeri ise 3-5 cm olabilir. Ekim mutlaka tavlı toprağa ve mibzerle 3-4 cm derinliğe yapılmalıdır.

SULAMA İSTEKLERİ

Mayıs-Eylül aylarında ortalama günlük sıcaklığın 25°C olduğu yerlerde soya üretimi için uygun bir ortam vardır diye kabul edilir. 18°C’nin altındaki ve 40°C’nin üstündeki sıcaklıklar soyanın gelişimini olumsuz yönde etkileyebilir. Yetişme dönemi boyunca soyanın 550-600 mm. suya ihtiyacı vardır. Bu nedenle, bol yağış alan Karadeniz bölgesi dışındaki yörelerde ancak fasülye tarımı gibi sulama uygulamasıyla soya tarımı yapılabilir.

GÜBRELEME İSTEKLERİ

Soya kendi ihtiyaç duyduğu azotu üretebilse de soyanın ilk gelişmesini özendirmek için mutlaka azotlu besleme yapılmalıdır.. Fosfor ihtiyacı ise 8-12 kg’dır. Buna göre DAP (Diamonyum fosfat) gübresinin ekimle birlikte verilmesi yeterli olur. Potasyum ve diğer mikro elementlere karşı reaksiyonu iyidir.

HASTALIK VE ZARARLILARI

Bölgelere göre değişmekle birlikte mantar hastalığı olarak Kömür Çürüklüğü ve ayrıca Mildiyö ve Mozaik virüsü hastalıkları vardır. Köklerde Kömür Çürüklüğü Hastalığı ayrıca Beyaz Sinek, Kırmızı örümcek, Yeşil Kurt gibi zararlılarla mücadelede uygun zaman ve dozda ilaçlama yapmak gereklidir. Fasülye tarımında kullanılan ilaçlar kullanılabilir.

HASAT

Yaprakların sararıp dökülmesinden 4-5 gün sonra hasada başlayıp kısa sürede bitirilmesi gerekir. Ekim zamanına ve çeşitlerin erkenci ya da geççi olmasına bağlı olarak soyada hasat dönemi eylülekim aylarına denk gelir. Bu dönemde tanedeki rutubet ( % 13-14 ) hasat için uygundur. Verim normal şartlarda, 1. ürün olarak 300-500 kg, ikinci üründe ise 250-350 kg’ dır.